Jet Lag en Ploegendiensten

De mens is het enige organisme dat last heeft van de effecten van een jet lag en een ploegendienst (het is niet de gewoonte in het dierenrijk om transmeridiaan te reizen of in ploegendiensten te 'jagen'). Het gebruik van melatonine slaat 2 vliegen in 1 klap : er kan sneller en beter geslapen worden čn de interne klok wordt sneller 'goedgezet'.

De interne klok
De interne klok verwijst naar een bundeltje zenuwen (SCN) net achter de ogen in de hersenen. Deze SCN (Supra Chiasmatische Nucleus) werkt geheel onafhankelijk van het lichaam in zijn ritme (netals de sinusknoop in het hart) en ligt in de hypothalamus (zie het plaatje rechts). Deze klok geeft signalen af aan de pijnappelklier (waar de melatonine wordt geproduceerd) volgens een circadiaans ritme (ongeveer 24 uur) met behulp van de stof noradrenaline. De melatonine draagt dan de boodschap uit van de SCN door te vertellen aan het lichaam dat het moet gaan slapen, of op moet staan. Met de factor tijd houdt de SCN echter geen rekening.

De zon en de interne klok
Licht is de factor waarop mensen bewust baseren of ze willen rusten (als het nacht is) of 'op' willen zijn (als het dag is). Onbewust zorgt de SCN ervoor dat ook de lichaamsklok gelijk gezet wordt met het verloop van het licht (er wordt hierdoor bepaald wanneer er wel noradrenaline wordt afgegeven en wanneer niet). Zodra er licht schijnt in de ogen, wordt er een signaal verstuurd naar de SCN. Deze stopt dan met het produceren van noradrenaline, waardoor de melatonine produktie wordt stilgezet. Het effect hiervan is dat het lichaam 'wakker' wordt.

Het verzetten van de interne klok
Bij ploegendiensten en reizen door tijdzones wordt de klok in de buitenwereld verzet, terwijl de interne klok gelijk blijft. Bij een tijdsverschil van 1 uur, kan het lichaam al een hele dag nodig hebben om de SCN weer op orde te krijgen. Er zijn 2 manieren, waardoor de interne klok sneller kan worden verzet en dat zijn door het schijnen van veel, fel licht in de ogen (zodat het lichaam denkt dat het dag is) en / of het innemen van melatonine. Het laten schijnen van licht in de ogen is een erg bewerkelijk proces en kan niet altijd worden uitgevoerd in verband met mensen om je heen. Het innemen van melatonine is dan ook de geprefereerde methode.

Ploegendiensten
Veel mensen werken in ploegendiensten, wat inhoudt dat er ook 's nachts gewerkt moet worden. We gaan nu analyseren wat er gebeurd bij een nachtdienst (stel iemand moet van half elf tot 7 uur 's ochtends werken) : om half elf gaat het lichaam beginnen met de aanmaak van melatonine. De persoon gaat zich steeds moeier voelen, maar weet dat hij of zij moet werken. Veel mensen gebruiken koffie om wakker te blijven. Rond een uur of half drie (als de melatonineproduktie op zijn top is), is hij of zij vaak in staat om staand in slaap te vallen. Daarna wordt het weer wat gemakkelijker om wakker te blijven. Tegen half acht 's ochtends (als de persoon in kwestie naar huis gaat), komt de zon op. Het lichaam krijgt het signaal om 'wakker' te worden ; de melatonineproduktie stagneerd. Tegen die tijd gaan alle functies van het lichaam weer op volle toeren werken, terwijl de persoon naar bed wil. Gezond slapen wordt uitermate moeilijk.
De beste remedie -is gebleken- is het gebruik van melatonine in de ochtend, een half uur voor het slapen gaan. Onderzoeken hebben aangetoond dat het gebruik van melatonine een groter effect heeft dan de zon op de dag en nacht cyclus van het lichaam. Een ploegendienst medewerker die langer dan een week melatonine gebruikt kan het lichaam laten denken dat het nacht is, terwijl hij of zij in de fel schijnende zon staat.

Jet Lag
Er wordt van alles gebruikt om een jet lag tegen te gaan. Het belangrijkste van een jet lag is echter (net als bij de ploegendiensten) om de interne klok goed te zetten en dit wordt alleen bereikt door het gebruk van melatonine. De remedie tegen de jet lag is vooral onderzocht door dr. Joseph Arendt. Meer informatie over de Jetlag en de ondersteuning van melatonine kunt u vinden in het boek 'Langer jong en gezond blijven met Melatonine'.

Conclusie
Het gebruik van melatonine zet de interne klok aan om zich sneller aan te passen aan wisselende slaaptijdstippen en/of wisselende lokale tijdstippen. Mensen die last hebben van de naschokken van Jet Lags en ploegendiensten kunnen groot profijt hebben van melatoninegebruik.